Meta schikt voor 18 miljard in zaak rond verslaafd maken van kinderen

Meta betaalt tot 18 miljard dollar en past Instagram en Facebook aan, in een schikking met Amerikaanse staten over het verslaafd maken van kinderen. Maar het bedrijf erkent geen schuld, en veel hangt af van hoe streng die maatregelen straks echt worden gehandhaafd.

Het moederbedrijf van Facebook en Instagram heeft een einde gemaakt aan een grote rechtszaak in de Verenigde Staten. Tal van Amerikaanse staten beschuldigden Meta er al jaren van dat het zijn platforms opzettelijk verslavend ontwerpt voor minderjarigen. Nu betaalt het bedrijf een miljardenbedrag en belooft het de apps aan te passen — maar of dat de problemen oplost, is de vraag.

Wat is er precies afgesproken?

Meta heeft ingestemd met een schikking van zo'n 18 miljard dollar, omgerekend ruim 14,5 miljard tot 15,4 miljard euro. Het exacte bedrag verschilt per bron: de betrokken procureurs-generaal noemen 17 miljard dollar, Meta zelf spreekt van ongeveer 18 miljard, en The New York Times kopt 17,1 miljard. Dat komt doordat het bedrag in termijnen over tien jaar wordt uitbetaald en een deel ervan afhankelijk is van voorwaarden.

Belangrijker dan het geld zijn de afspraken die Meta belooft. Zo komt er een limiet op de dagelijkse gebruiksduur voor minderjarigen, een blokkade op de apps tussen middernacht en 06.00 uur, het uitschakelen van pushmeldingen tijdens schooluren, strengere leeftijdscontroles en uitgebreidere ouderlijke controles. Ook wordt het aantal likes verborgen bij minderjarige gebruikers. De staten wilden bovendien dat 'eindeloos scrollen', automatisch afspelen en 'liken' voor kinderen zou verdwijnen. Deze eisen lijken grotendeels tegemoet te komen aan de toegezegde maatregelen.

De deal is belangrijk, maar Meta erkent geen schuld. De zaak ging namelijk niet door tot een uitspraak van een rechter. Bovendien zit er een bijzondere voorwaarde in: een deel van de schikking is pas verschuldigd als ook TikTok en YouTube vergelijkbare maatregelen invoeren. Daarmee roept Meta zelf zijn concurrenten op om mee te doen.

Waarom schikt Meta, en waarom zonder schulderkenning?

De rechtszaak was een onvoorspelbaar risico voor Meta. De zaak draaide om de ontwerpkeuzes van het platform zelf, niet om wat gebruikers plaatsten. Daardoor was de juridische verdediging (dat een platform niet aansprakelijk is voor de inhoud van berichten) lastiger. Meta zou in de rechtbank worden ondervraagd, onder meer de oprichter Mark Zuckerberg. Volgens de Boston University-rechtsexpert koos het bedrijf daarom voor een schikking: zo voorkomt men dat de rechter uitspraak doet over schuld, en is er geen slechte publiciteit tijdens het denkproces.

Daar komt bij dat Meta in andere zaken al vaker heeft verloren. In de staat New Mexico oordeelde een rechtbank in maart 2026 dat Meta schadelijk is voor de geestelijke gezondheid van kinderen, en in een opvolgende uitspraak werd het bedrijf opgedragen ook geld te betalen. Die verliezen maken het lastig om te zeggen: dit is maar één keer misgegaan.

Wat betekent dit voor Europa en Nederland?

De Amerikaanse schikking staat niet op zichzelf. In de Europese Unie lopen soortgelijke procedures. De Europese Commissie heeft in juli 2026 voorlopig vastgesteld dat het ontwerp van Facebook en Instagram in strijd is met de Digital Services Act (DSA). Daarbij worden dezelfde elementen genoemd als in de Amerikaanse zaak: eindeloos scrollen, automatisch afspelen en gepersonaliseerde aanbevelingen, die vooral voor minderjarige en andere kwetsbare gebruikers risicovol zijn.

De DSA is strenger dan een schikking: onder die Europese regels kunnen boetes oplopen tot een flink percentage van de wereldwijde jaaromzet. Het belangrijkste verschil met de VS is dat in de EU niet de staten, maar de Commissie de handhaving uitoefent, en dat er dwingende correcties kunnen worden opgelegd. Voor Nederland betekent dit dat de regels niet veranderen, maar dat het risico voor Meta eerder toe- dan afneemt, en dat de maatregelen die het bedrijf nu zelf kiest ook onder Europese druk worden bekeken. De Europese AI-verordening raakt Meta vooral rond hun AI-systemen; de zorgen over verslavend ontwerp vallen onder de DSA.

Blijft het ontwerp niet gewoon bestaan?

Dat is de terechte kritische vraag. Een schikking regelt een juridisch geschil, maar verandert niet vanzelf de werking van een platform. Of de maatregelen werken, hangt af van hoe ze worden uitgevoerd. Rechtsexperts benadrukken dat compliance cruciaal is: het moet gebruikers echt dwingen om te stoppen, anders is er weinig bereikt.

Daarnaast blijft Meta nog duizenden andere rechtszaken houden, van individuen, scholen en gezinnen. De New Mexico-zaak en de schikking tonen volgens deskundigen vooral dat het bedrijf niet onfeilbaar is. Maar zolang de ontwerpen bestaan en zolang de regels alleen deze ene rechtszaak afhandelen en niet de onderliggende verdienmodellen, blijft de vraag open hoe blijvend de verandering is.

Wat weten we zéker?

Bevestigd (NOS, internationaal persbureau, rechtsexperts):

• Meta heeft ingestemd met een schikking van grofweg 17 tot 18 miljard dollar en zegt een reeks kinderveiligheidsmaatregelen in te voeren. bron: [NOS, AP]
• De schikking beëindigt de rechtszaak voordat er een uitspraak is gedaan; er komt geen erkenning van schuld. bron: [NYT, BU-expert]
• Meta blijft geconfronteerd worden met andere rechtszaken; de Europese Commissie heeft het verslavende ontwerp voorlopig als strijdig met de DSA bestempeld. bron: [NOS]

Nog niet bevestigd:

• Of de beloofde maatregelen daadwerkelijk het gewenste effect hebben. Dat hangt af van de uitvoering en handhaving, wat nu nog niet duidelijk is.

Geschreven door AI · gecontroleerd door mensen

Gerelateerd