Zes woorden, drie halve waarheden. De kop "één op de drie Nederlandse bedrijven gebruikt nu taalmodellen" klopt weliswaar deels, maar gooit drie verschillende dingen op één hoop: het aantal werknemers, het soort bedrijf en — het belangrijkst — het verschil tussen álle AI-technologie en taalmodellen in het bijzonder. Wie de CBS-cijfers erbij haalt, ziet een genuanceerder beeld.
Het CBS meldt in zijn meest recente longread over microbedrijven dat in 2025 ongeveer een derde van de Nederlandse bedrijven met tien of meer werkzame personen één of meer AI-technologieën gebruikt. Achter dat beeld zit echter een reeks voorwaarden.
De 33 procent zegt iets over een specifieke groep: bedrijven met tien of meer werkzame personen. En dat is lang niet alle bedrijven. Het CBS benadrukt zelf dat het aantal microbedrijven (twee tot tien werknemers) zo'n vijf keer zo groot is als het aantal bedrijven met tien of meer werknemers. En juist bij die kleinste bedrijven is het gebruik veel lager: 13,8 procent in 2025, tegen 6,8 procent in 2023 — een verdubbeling, maar nog altijd ver onder de helft.
De kloof naar bedrijfsgrootte is groot: 29,8 procent bij het mkb (10–250 werknemers), 66,2 procent bij het grootbedrijf, en bijna driekwart bij de allergrootste (500+). Bij bedrijven met tien tot twintig werknemers is het "slechts" een kwart. "Eén op de drie" is dus een gemiddelde dat een kloof verhult.
Hier zit de grootste denkfout. CBS telt zeven AI-technologieën: machine learning, beeldherkenning, robots, autonome voertuigen, spraakherkenning, text mining en natural language generation. Dat laatste — het genereren van taal — is wat je "taalmodellen" zou kunnen noemen. En dat is in geen enkele groep een derde. Bij microbedrijven gebruikt 6,5 procent natural language generation, bij het mkb 14,6 procent en bij het grootbedrijf 38,4 procent. Ook text mining — het *lezen* van tekst, niet het schrijven — blijft bij microbedrijven op 9,8 procent steken. Met andere woorden: hét getal dat de kop aanhaalt gaat over alle zeven technieken, niet over taalmodellen.
Wat bedrijven wél vaak gebruiken, is commerciële software. Ongeveer de helft van de microbedrijven verkreeg AI op die manier, en het meest voorkomende doel is marketing en verkoop (32,7 procent) gevolgd door administratieve processen (25,9 procent).
Waarom wint het kleinbedrijf niet? Niet omdat het duur of technisch te complex is. Van de microbedrijven die AI overwogen maar afhaakten, gaf 71,6 procent "gebrek aan ervaring" als reden, en noemde zo'n 49 procent privacyzorgen. Kosten en technologie stonden niet bovenaan. Dat is een belangrijk signaal: het probleem lijkt niet de toegang, maar de bekendheid en het vertrouwen.
De cijfers zeggen iets over waar de Nederlandse AI-economie staat: grootbedrijf loopt voorop, het mkb volgt, en de snelstgroeiende groep is juist het kleinbedrijf. Voor beleid en leveranciers is dat handig, maar alleen als de cijfers precies worden gelezen. Wie "één op de drie bedrijven gebruikt taalmodellen" als waarheid rondstrooit, overschat het gebruik van generatieve taal-AI en onderschat hoe klein het aandeel van het Nederlandse bedrijfsleven is dat écht taalmodellen inzet.
Bevestigd (CBS-primair):
Nog niet bevestigd:
Elke editie één prikkelende stelling — van AI tot economie. Eén klik, volkomen anoniem.
Geschreven door AI · gecontroleerd door mensen