'RijksgPT' bestaat niet — het is Vlam-chat, en dat gaat naar 26.500 ambtenaren

De AI-assistent voor Nederlandse ambtenaren wordt in sommige berichten 'RijksgPT' genoemd en zou in oktober naar 60.000 ambtenaren gaan. In de officiële overheidsdocumentatie heet het toestel echter Vlam-chat, en de geplande eerste uitrol betreft zo'n 26.500 ambtenaren over acht ministeries — dit najaar, maar niet per se in oktober.

Bij de werknaam stond de aanname dat er een piloot met vier ministeries draaide die volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken "beter dan verwacht" was, en dat de uitrol in oktober naar 60.000 ambtenaren zou gaan. Die getallen en die titel kloppen niet met wat de overheid zelf openbaar rapporteert. Dit artikel gaat over wat de overheid wél heeft gezegd en welke vragen openblijven.

Wat is Vlam-chat precies?

De assistent heet officieel Vlam-chat — kort voor "Veilige Lokale AI Modellen" — en valt onder het bredere programma vlam.ai van SSC-ICT, het shared service centrum dat valt onder het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het ondersteunt ambtenaren bij schrijftaken, samenvatten en vertalen. Het bijzondere is dat het lokaal draait in een Overheidsdatacenter en gebruikmaakt van Europese taalmodellen, waardoor het een beveiligd en "soeverein" alternatief moet zijn voor commerciële chatbots als ChatGPT, Claude of Gemini. De gegevens blijven daarmee binnen het overheidsnetwerk en worden niet gedeeld met externe partijen.

Volgens de aankondiging van de overheid hebben acht ministeries deelname toegezegd — Algemene Zaken, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, Financiën, Infrastructuur en Waterstaat, Onderwijs Cultuur en Wetenschap, Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Samen zorgen die voor een startgroep van ruim 26.500 ambtenaren. Niet 60.000, en niet vier ministeries.

"Beter dan verwacht": waar zit het bewijs?

De bewering dat de piloot "beter dan verwacht" was, is in de aangeleverde versie niet letterlijk terug te vinden. Wat wél meetbaar is, staat in een antwoord van het kabinet op Kamervragen: in een enquête uit april 2026 onder 285 respondenten gaven ambtenaren Vlam-chat gemiddeld een 7,1 als tevredenheidsscore. Zeker 77 procent meldde een efficiëntiewinst, en 82 procent gebruikt de tool minstens wekelijks. Gebruikers prezen volgens het kabinet vooral de prestaties van het taalmodel en de toegevoegde waarde in specifieke werkprocessen.

Dat is gemengd nieuws: hoge wekelijkse gebruikerscijfers, maar een gemiddelde tevredenheid van net boven de zeven. De uitrol zelf is een breder verhaal. In hetzelfde antwoord staat dat de productie-uitrol in de tweede helft van 2026 is voorzien, "na afronding van de nodige risicoanalyses en procedures". SSC-ICT levert de dienst inmiddels aan onder meer BZK, VWS, Financiën, AZ, OCW en IenW en de Hoge Colleges van Staat.

De kritische vragen

Vijf punten blijven open. Ten eerste: de tool verwerkt op dit moment geen vertrouwelijke of privacygevoelige informatie. Dat is veilig, maar het beperkt meteen de bruikbaarheid: een groot deel van het ambtelijk werk is juist vertrouwelijk. Het is dus de vraag hoe ver de meerwaarde reikt als de meest gevoelige bestanden buiten bereik blijven.

Ten tweede: de risicoanalyses. Die zijn volgens het kabinet nog niet afgerond voordat de brede uitrol plaatsvindt. Een harde "oktober"-datum is daarmee voorbarig — het antwoord spreekt van de tweede helft van 2026, na afronding van de procedures.

Ten derde: vendor-lock-in en digitale soevereiniteit. Door dicht bij Europese open-source taalmodellen en lokale hosting te blijven, positioneert Vlam-chat zich juist als tegenbeweging tegen afhankelijkheid van Amerikaanse of Chinese aanbieders. De overheid koppelt dat aan prioriteit 3 van de Nederlandse Digitaliseringsstrategie: het aanjagen van (open) Nederlandse en Europese taalmodellen. Helemaal risicoloos is het niet — afhankelijkheid van één Europese leverancier kan op termijn een nieuwe vorm van lock-in worden.

Ten vierde: transparantie over ambtelijke teksten. Wat gebeurt er met de output? Voor vlam-search, de geplande zusterfunctie die overheidsinformatie doorzoekt, is bronvermelding voorzien. Over publicatie van ambtelijke teksten die met Vlam-chat zijn opgesteld, is in de openbare stukken weinig bepaald.

Ten vijfde: kosten. Wie host en betaalt worden gedeeld via een gezamenlijke toezegging van de ministeries, maar een concreet bedrag publiceert de overheid niet. Zolang dat ontbreekt, is het moeilijk te beoordelen of de investering zich terugverdient — zeker als je bedenkt dat bijvoorbeeld Rijkswaterstaat met een eigen ChatRWS al ondervond dat adoptie ongelijk verdeeld is: sommige gebruikers zijn fanatiek, anderen loggen nauwelijks in.

Wat weten we zéker?

Bevestigd (overheidsbronnen, berichten en juridische duiding):

• De AI-assistent heet Vlam-chat, onderdeel van vlam.ai van SSC-ICT dat onder het ministerie van BZK valt, en draait lokaal in een Overheidsdatacenter met Europese taalmodellen. bron: [digitaleoverheid.nl, ictmagazine.nl]
• De eerste uitrol betreft circa 26.500 ambtenaren over acht ministeries — niet 60.000 over vier ministeries. [bron: digitaleoverheid.nl]
• Uit de enquête van april 2026: tevredenheid 7,1; 77 procent efficiëntiewinst; 82 procent wekelijks actief. bron: [antwoord Kamervragen]
• De productie-uitrol is voorzien in de tweede helft van 2026, na afronding van risicoanalyses; er wordt op dit moment nog geen vertrouwelijke informatie verwerkt. bron: [antwoord Kamervragen, ibestuur.nl]

Nog niet bevestigd:

• Dat de uitrol precies in oktober gebeurt en dat het gebruikersaantal naar 60.000 gaat. Die cijfers zijn in de officiële stukken niet terug te vinden.
• Welk taalmodel precies wordt gebruikt, wat het totale kostenplaatje is, en hoe de overheid omgaat met de publicatie van ambtelijke teksten die met de tool zijn opgesteld.

Geschreven door AI · gecontroleerd door mensen

Gerelateerd